Początek lata to również początek intensywnego sezonu burzowego w Polsce. Uderzenia pioruna, przepięcia, zwarcia i uszkodzenia instalacji elektrycznych to zdarzenia, które mogą być szczególnie niebezpieczne na poddaszach, w pobliżu przyłączy energetycznych, przewodów, przejść instalacyjnych i elementów drewnianej konstrukcji dachu.

Wokół izolacji natryskowej z piany PUR narosło wiele mitów. Jednym z najczęstszych jest uproszczone twierdzenie, że „piana PUR się pali”, bez rozróżnienia, czy mówimy o samej pianie, o kompletnym układzie zabudowanym płytą gipsowo-kartonową, czy o rzeczywistym przebiegu zdarzenia na poddaszu.

Dlatego warto omówić konkretny przypadek z Jaworzna, gdzie podczas burzy doszło do przejścia ładunku elektrycznego przez przyłącze energetyczne prowadzone w rejonie strychu. W miejscu oddziaływania wysokiej temperatury piana QUADFOAM500 uległa miejscowemu osmaleniu i zwęgleniu. Według relacji właściciela domu ogień nie rozprzestrzenił się jednak na całą połać dachu, a zakres uszkodzeń pozostał ograniczony.

To zdarzenie dobrze pokazuje, że o bezpieczeństwie pożarowym poddasza nie decyduje jedno hasło, lecz cały układ: materiał izolacyjny, jakość wykonania natrysku, szczelność warstwy izolacyjnej, stan instalacji elektrycznej, brak pustek powietrznych oraz prawidłowa zabudowa od strony wnętrza.

Piana PUR po wyładowaniu elektrycznym. Co widać na zdjęciach?

Na zdjęciach z miejsca zdarzenia widać lokalne osmalenie i zwęglenie fragmentu izolacji w pobliżu przejścia instalacyjnego. Nie widać natomiast rozległego spalenia całej warstwy izolacji ani całkowitego zajęcia połaci dachowej.

To ważna obserwacja, ponieważ w praktyce pożarowej duże znaczenie ma czas działania źródła zapłonu, dostęp tlenu, konstrukcja dachu, obecność pustek powietrznych, rodzaj zabudowy oraz reakcja domowników. W tym przypadku szybka reakcja właściciela oraz lokalny charakter zdarzenia ograniczyły skalę uszkodzeń.

Nie oznacza to, że piana PUR jest materiałem niepalnym. Oznacza natomiast, że prawidłowo wykonana izolacja natryskowa może zachowywać się inaczej niż sugerują uproszczone opinie. W tym konkretnym przypadku doszło do miejscowego nadpalenia, a nie do niekontrolowanego rozprzestrzenienia ognia po całym poddaszu.

Klasa E dla samej piany PUR. Co to oznacza?

Zarówno QUADFOAM 500, jak i IQFOAM Plus FR jako samodzielne materiały posiadają klasyfikację reakcji na ogień E. Jest to klasyfikacja odnosząca się do samej piany poliuretanowej, czyli materiału bez docelowej zabudowy płytami gipsowo-kartonowymi.

Klasa E nie oznacza, że materiał jest niepalny. Oznacza, że wyrób został sklasyfikowany w określony sposób w badaniu reakcji na ogień, jako samodzielny materiał. Taką informację trzeba interpretować technicznie i precyzyjnie.

W praktyce poddasze użytkowe najczęściej nie pozostaje z odsłoniętą pianą. Standardowym rozwiązaniem jest wykonanie izolacji między krokwiami, a następnie zabudowanie jej od strony pomieszczenia płytami gipsowo-kartonowymi. Dlatego przy ocenie realnego bezpieczeństwa pożarowego trzeba analizować nie tylko sam materiał, ale kompletny układ przegrody.

QUADFOAM 500 z płytą gipsowo-kartonową: klasyfikacja B-s1,d0

Szczególnie istotne są wyniki badań układu QUADFOAM 500 pokrytego okładziną z płyt gipsowo-kartonowych. W takim rozwiązaniu systemowym wyrób uzyskał klasyfikację reakcji na ogień B-s1,d0.

Co oznacza B-s1,d0?

Oznaczenie Znaczenie praktyczne
B bardzo korzystna klasa reakcji na ogień dla badanego układu
s1 niskie wydzielanie dymu
d0 brak płonących kropli lub cząstek

To bardzo ważne rozróżnienie. Sama piana QUADFOAM 500 posiada klasę E, natomiast układ QUADFOAM 500 z płytą gipsowo-kartonową uzyskał B-s1,d0. Właśnie dlatego nie należy oceniać bezpieczeństwa poddasza wyłącznie przez pryzmat samego materiału izolacyjnego.

W realnym budynku o zachowaniu przegrody decyduje cały system: piana, drewno, płyta g-k, instalacja elektryczna, przejścia przewodów, membrany, paroizolacja, wentylacja i jakość wykonania.

Dlaczego zabudowa płytą g-k ma tak duże znaczenie?

Płyta gipsowo-kartonowa pełni na poddaszu nie tylko funkcję estetycznego wykończenia. Jest również warstwą oddzielającą izolację od wnętrza pomieszczenia. W przypadku oddziaływania ognia lub wysokiej temperatury może ograniczać bezpośredni kontakt płomienia z materiałami znajdującymi się w przegrodzie.

Dlatego w kontekście ochrony pożarowej trzeba rozróżniać dwa pojęcia:

reakcję na ogień samego materiału,
reakcję na ogień kompletnego układu, na przykład piana PUR plus płyta gipsowo-kartonowa.

To nie jest to samo. Sam materiał może mieć jedną klasyfikację, a układ z okładziną zupełnie inną. Przypadek QUADFOAM 500 pokazuje to bardzo wyraźnie: sama piana ma klasę E, ale układ z płytami g-k uzyskał B-s1,d0.

Czy piana PUR rozprzestrzenia ogień?

Prawidłowa odpowiedź brzmi: to zależy od układu, źródła zapłonu, sposobu montażu i zabezpieczenia przegrody.

Prawidłowo wykonana izolacja natryskowa tworzy ciągłą, szczelną warstwę, która dokładnie przylega do podłoża i ogranicza niekontrolowany przepływ powietrza w przegrodzie. Ma to znaczenie nie tylko dla energooszczędności, ale także dla zachowania całego dachu w sytuacjach awaryjnych.

W poddaszach duże znaczenie mają pustki powietrzne. To właśnie nimi może przemieszczać się gorące powietrze, dym lub płomień, szczególnie gdy izolacja jest wykonana niedokładnie, osiada, odspaja się albo nie przylega do krokwi i deskowania.

Natryskowa piana PUR, wykonana przez doświadczoną ekipę i zgodnie z technologią producenta, dokładnie wypełnia szczeliny, przestrzenie między krokwiami oraz trudnodostępne miejsca. To ogranicza ryzyko powstawania mostków termicznych i pustek powietrznych.

Przypadek z Jaworzna: miejscowe uszkodzenie, nie pożar całego dachu

W zdarzeniu z Jaworzna ładunek elektryczny przeszedł przez przyłącze energetyczne w rejonie strychu. Poddasze jest ocieplone pianą QUADFOAM500. W miejscu oddziaływania wysokiej temperatury doszło do miejscowego zwęglenia piany PUR. Według relacji właściciela izolacja nie doprowadziła do rozprzestrzenienia ognia na całą połać dachu.

Ten przykład nie powinien być traktowany jako laboratoryjne badanie ogniowe. Jest to jednak wartościowy przypadek z praktyki, który pokazuje, jak ważne jest patrzenie na rzeczywisty układ budynku, a nie tylko na uproszczone opinie o materiale.

Właściciel budynku zwrócił uwagę, że piana PUR mogła ograniczyć rozżarzenie i rozprzestrzenienie się ognia w miejscu zdarzenia. Najważniejsze jest jednak to, że skala uszkodzeń była lokalna, a poddasze nie uległo rozległemu spaleniu.

Naprawa piany PUR po miejscowym uszkodzeniu

Jedną z praktycznych zalet piany PUR jest możliwość punktowej naprawy po miejscowym uszkodzeniu. Po takim zdarzeniu należy oczywiście w pierwszej kolejności sprawdzić instalację elektryczną, przyłącze, konstrukcję drewnianą oraz stan przegrody.

Dopiero po kontroli technicznej można usunąć zwęglony lub osłabiony fragment izolacji. Następnie ubytek można ponownie wypełnić pianą natryskową, odtwarzając ciągłość izolacji.

W wielu przypadkach nie oznacza to konieczności demontażu dużej części poddasza. Naprawa może być lokalna, szybka i technicznie skuteczna, pod warunkiem że zostanie wykonana przez profesjonalną ekipę.

Co jest najważniejsze dla bezpieczeństwa poddasza?

Bezpieczeństwo pożarowe poddasza nie zależy od jednego czynnika. Kluczowe są:

• prawidłowo dobrany materiał izolacyjny,
• profesjonalne wykonanie natrysku,
• brak pustek powietrznych,
• szczelność warstwy izolacyjnej,
• prawidłowe prowadzenie instalacji elektrycznej,
• zachowanie wymaganych odległości od źródeł wysokiej temperatury,
• zabudowa płytami gipsowo-kartonowymi,
• okresowa kontrola instalacji elektrycznej i odgromowej,
• zabezpieczenie przejść instalacyjnych.

Piana PUR nie zwalnia z obowiązku prawidłowego wykonania instalacji elektrycznej, przeglądów technicznych i stosowania zasad bezpieczeństwa. Tak samo jak każdy inny materiał izolacyjny musi być stosowana zgodnie z przeznaczeniem, technologią i wymaganiami dla danego budynku.

Piana PUR a sezon burzowy. O czym powinien pamiętać właściciel domu?

W sezonie burzowym warto zwrócić szczególną uwagę na instalację elektryczną, przyłącze energetyczne i ochronę przeciwprzepięciową. Dotyczy to każdego domu, niezależnie od rodzaju izolacji poddasza.

Przed sezonem letnim warto sprawdzić:

• stan instalacji odgromowej,
• zabezpieczenia przeciwprzepięciowe,
• stan przyłącza energetycznego,
• przejścia przewodów przez dach i ściany,
• puszki, rozdzielnie i połączenia elektryczne na poddaszu,
• miejsca, w których przewody przechodzą przez izolację,
• stan zabudowy płytami g-k.
• dobrze jest zaopatrzyć się w gaśnicę proszkową, która będzie w łatwo dostępnym miejscu.

Izolacja poddasza jest jednym z elementów całego systemu bezpieczeństwa budynku. Nie zastępuje instalacji odgromowej ani zabezpieczeń elektrycznych, ale prawidłowo wykonana może tworzyć szczelną i trwałą warstwę przegrody dachowej.

Podsumowanie: nie straszmy pożarami piany PUR, rozmawiajmy o faktach

Piana PUR nie jest materiałem niepalnym i nie należy przedstawiać jej w taki sposób. Jednocześnie nieuczciwe jest także straszenie inwestorów hasłem, że każde poddasze ocieplone pianą PUR stanowi zwiększone ryzyko pożaru.

Fakty są bardziej konkretne:

• QUADFOAM 500 jako sama piana posiada klasę reakcji na ogień E,
• IQFOAM Plus FR jako sama piana posiada klasę reakcji na ogień E,
• QUADFOAM 500 w układzie z płytami gipsowo-kartonowymi uzyskał klasyfikację B-s1,d0,
• w realnym przypadku z Jaworzna doszło do miejscowego osmalenia i zwęglenia piany, bez
• rozległego spalenia całej połaci dachu,
• po miejscowym uszkodzeniu piana PUR może być punktowo naprawiona przez usunięcie
• zwęglonego fragmentu i ponowne wypełnienie ubytku.

O bezpieczeństwie decyduje cały układ: materiał, montaż, zabudowa, instalacja elektryczna i stan techniczny budynku. Dlatego wybierając ocieplenie poddasza pianą PUR, warto stawiać na sprawdzone produkty, udokumentowane badania i doświadczoną ekipę wykonawczą.

 

Zobacz wszystkie